امروز شنبه 16 فروردین 1399
alih.cloob24.com
    0

    معرفی بنیادین رشته آموزش ابتدایی پیشینه برنامه درسی رشته آموزش ابتدایی مربوط به تصویب قانون تأسیس دارالمعلمین مرکزی در سال 1297 است.

    معرفی بنیادین رشته آموزش ابتدایی پیشینه برنامه درسی رشته آموزش ابتدایی مربوط به تصویب قانون تأسیس دارالمعلمین مرکزی در سال 1297 است. برنامه این دوره با تحصیل در رشته علوم تربیتی آغاز شده است. اقدام بعدی در زمینه برنامه درسی معلمان ابتدایی، تصویب برنامه درسی دانشسرای مقدماتی در شهریور ماه 1313 است. مواد درسی دانشسرا را دروس علوم پایه و علوم انسانی و همچنین کارهای دستی و فلاحتی، اصول تعلیم و تربیت و اصول علم اخلاق تشکیل می دادند. در سال تحصیلی 49-1348 جدول ساعات هفتگی مواد درسی دانشسراهای مقدماتی بازنگری شد و مواد درسی آن شامل: علوم تربیتی و روانشناسی، زبان و ادبیات فارسی و روش تدریس آن، علوم ریاضی و روش تدریس آن، علوم تجربی و روش تدریس آن، علوم اجتماعی و روش تدریس آن، علوم دینی و اخلاق و روش تدریس آن، زبان خارجه، امور تربیتی و هنری، تربیت بدنی و تدریس عملی بود. برنامه مزبور، تا سال 1358،برای پذیرفته شدگان سوم متوسطه نظام قدیم اجرا می گردید.
    پس از پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون دو برنامه درسی یکی توسط مراکز تربیت معلم وابسته به وزارت آموزش و پرورش در سطح کاردانی و دیگری توسط دانشگاه ها با عنوان»رشته علوم تربیتی گرایش آموزش پرورش پیش دبستانی و دبستانی «در سطح کارشناسی در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تهیه و اجرا شده است. برنامه درسی کاردانی در سال 60-59 با 72 واحد و شامل دروس عمومی به میزان 15 واحد، دروس تربیتی 19 واحد، دروس تخصصی در هر رشته، 38 واحد تصویب شده است. در سال 1372 نیز برنامه کارشناسی علوم تربیتی گرایش آموزش و پرورش پیش دبستانی و دبستانی تدوین و جهت اجرا به کلیه دانشکده های علوم تربیتی ابلاغ گردید، که مجموع واحد های درسی آن 142 واحد و شامل: 21 واحد دروس عمومی، 61 واحند دروس اصلی)پایه(و 50 واحد دروس تخصصی و 8 واحد انتخابی است. این برنامه ها تا سال 1392 مبنای پذیرش دانشجو توسط مراکز آموزش عالی بوده است. عمر این برنامه ها بالغ بر 20 سال است و طبیعتاً تحوالت ناشی از یافته های علمی حوزه علوم تربیتی و نیز تغییرات برنامه های درسی دوره ابتدایی طی ده 80 و 90 در برنامه های درسی این دوره اعمال نشده است. فاصله برنامه درسی تربیت معلم ابتدایی با نیازهای نظام آموزشی و نیز تحوالت علمی موجب خواهد شد دانش آموختگان این رشته، در بدو ورود برای اجرای برنامه های درسی خود نیازمند آموزش باشند و نتوانند تحوالت حوزه علوم تربیتی را دنبال نمایند. از این رو ضروری است در راستای اساسنامه نامه دانشگاه فرهنگیان و جهت گیری های اتخاذ شده در»برنامه درسی ملّی تربیت معلم«این برنامه ها مورد بازنگری قرار گیرد.

    منبع: دانشگاه فرهنگیان

    0
    1- روش سخنرانی: در این روش، معلم مطالب درسی را به دانش آموزان انتقال می دهد. وظیفه اصلی معلم، انتقال معلومات و اطلاعات درسی به دانش آموزان است. وظیفه دانش آموزان، گوش دادن، نوشتن و یادداشت برداشتن است. در این روش می توان، ذهن دانش آموز را به بانکی تشبیه نمود که باید در آن پول اندوخته شود، در اینجا نیز، ذهن دانش آموز باید مملو از معلومات گردد، مطالب را در ذهن نگه دارد و هنگام امتحان یادآوری نماید. روش سخنرانی، محاسن و معایبی دارد. در یک جلسه سخنرانی، می توان مطالب زیادی را به دانش آموزان انتقال داد، صرفه جویی در زمان و امکانات و نیاز کم به وسایل و امکانات تکنولوژی آموزشی، از محاسن این روش می باشد. با توجه به امکانات کم در برخی از مناطق، معلم می تواند با استفاده از این روش، حجم بسیاری از اطلاعات را به افراد انتقال بدهد.
    2- روش نمایشی: در این روش، معلم مهارت و کار خاصی را به طور عملی در برابر دانش آموزان انجام می دهد و دانش آموز پس از مشاهده مراحل کار، سعی می کنند، کار را به همان ترتیب انجام بدهند. در این روش، مشاهده و سپس تقلید از معلم، بسیار مهم می باشد. 3-روش ایفای نقش در این روش، معلم از دانش آموزان می خواهد که یک قطعه نمایش یا تئاتر را اجرا کنند، به گونه ای که در این فرایند، هر یک از فراگیران، ایفای نقش خاصی را به عهده بگیرند. از طریق این روش، می توان بسیاری از مهارتها، از قبیل فن بیان، ایجاد ارتباط و ابراز وجود را به دانش آموزان یاد داد.روش ایفای نقش، محاسن و معایبی دارد که به ترتیب زیر می باشد:این روش، موجب درمان افراد خجالتی می گردد. البته باید توجه نمود که در ابتدا، نقشهای ساده را به آنها واگذار نمود. این مسأله در مورد دانش آموزان بسیار فعال نیز، کاربرد بسیاری دارد، زیرا آنها می توانند، فرایند ایفای نقش را به خوبی دنبال کنند. عیب آن نیز این است که نیاز به امکانات بسیاری دارد و در همه دروس قابل استفاده نیست.
    4- روش اکتشافی یا یادگیری اکتشافی در این روش، معلم کاری انجام نمی دهد، بلکه دانش آموزان را در برابر مسائل مختلفی قرار می دهد. دانش آموز باید ابتدا مسأله را درک کرده و بداند که مسأله چیست؟ سپس از طریق ارائه شواهد و اطلاعاتی در مورد آن مسأله، فرضیات و راه حلهایی ارائه می کند، فرضیات را در معرض آزمایش قرار می دهد کنند. در یادگیری اکتشافی، دانش آموز را در برابر اطلاعات و یادداشتهای قبلی قرار نمی دهیم، بلکه سعی می شود که وی در جریان آموزش، مسائل متفاوتی را کشف نماید و راه حلهایی را برای مسأله پیدا کند. زیرا اکتشاف، به معنای کشف معلومات ندانسته می باشد.
    5-روش پرسش و پاسخ: این روش، در اکثر مواقع مکمل روش سخنرانی است و اکثر معلمان، این دو روش را با یکدیگر این روش، در اکثر مواقع مکمل روش سخنرانی است و اکثر معلمان، این دو روش را با یکدیگر تلفیق می نمایند تا از طریق آن، نقاط ضعف دانش آموز را برطرف نمایند. در این روش، معلم پرسشهایی را مطرح نموده و بر اساس پاسخهای ارائه شده توسط فراگیران، سوالات جدیدی مطرح می شود و در طی یک روال منطقی، فراگیران را به سمت راه حل مسأله و مسائل مورد نظر هدایت می نماید. در این روش، دانش آموزان از طریق سوالات درست، حساب شده و سنجیده، به سمت یافتن راه حلهای درست سوق داده می شوند. از این طریق، جنبه انفعالی روش سخنرانی تا حدی از بین رفته و دانش آموز در جریان یادگیری، مشارکت فعالی پیدا می کند.
    6 - استفاده از روشهای سمعی – بصری: استفاده از وسایل آموزشی از قبیل اوپک، اورهد، اسلاید، ویدیو، تلویزیون و حتی ضبط صوت، سبب تنوع کلاس درس می شود،، در دوره دبستان، باید به منظور ایجاد انگیزه بیشتر در یادگیری، کاهش خستگی و کسالت دانش آموز و جذاب کردن محیط آموزشی، حداکثر استفاده را از این وسایل به عمل آورد. تفکر کودک در دوره دبستان، عینی است. بنابراین، هر چه مطالب عینی تر باشند، دانش آموز آنها را بهتر درک می کند. در این دوره، بهتر است که از تلفیق روشها استفاده نمود. برای مثال، موردی را نمایش می دهیم یا کودک اضافه کردن یک ماده شیمیایی به ماده دیگر را مشاهده می کند و ما در حین نمایش، توضیح می دهیم. در برخی از مواد درسی، مثل تعلیمات اجتماعی، تلفیق روش نمایشی و روش سخنرانی، می تواند از سایر روشها موثرتر باشد.در بین روشهای مذکور آزمایشی در دوره دبستان، کدام روش موثر تر است؟با توجه به دو شعار فعال بودن و مشارکت دانش آموزان در امر یادگیری و آموزش چگونه یاد گرفتن، می توان گفت که یادگیری اکتشافی، دقیقاً مبتنی بر آن دو روش است؛ البته یادگیری اکتشافی، باید در همه مراحل تدریس اعمال شود، نه در کلیه دروس. در این زمینه، می توان گفت که روشها مطلق نبوده، بلکه در دوره ابتدایی، با توجه به امکانات، ماده درسی، سن کودک، ویژگیهای دانش آموز، فضای آموزشی، زمان و به طور کلی، تمامی شرایط موثر در آموزش یادگیری اکتشافی، بهترین روش می باشد. هر چند که تنها روش نیست و گاهی اوقات، معلم به ناچار باید از روشهای دیگر استفاده کند. در دوره ابتدایی، نوع مسأله باید بسیار آسان باشد تا دانش آموز از عهده حل آن برآید.در صورتی که یادگیری اکتشافی منطبق با توانایی و میزان رشد ذهنی دانش آموز باشد، تأثیر بسیاری بر یادگیری ها و تغییر رفتار دانش آموز دارد.
    منابع و ماخذ
    1- آقازاده محرم.راهنمای روش های نوین تدریس بر پایه پژوهش های مغز محوری.
    2- احدیان، محمد و آقازاده، محرم، راهنمای روشهای نوین تدریس برای آموزش و کارآموزی تهران، آیش (1378).
    3- پارسا محمد. روان شناسی یادگیری بر بنیاد و نظریه ها: - 1372 – انتشارات بعثت – تهران.
    4- دکتر خورشیدی، عباس. روشها و فنون تدریس:– چاپ اول – تهران – 1381. – انتشارات یسطرون
    5- شعبانی.حسن.مهارت های آموزشی وپرورشی انتشارات سمت.
    6- دکتر ذوالفقاری.حسن.راهنمای تدریس کد 51 ناشر ک اداره کل چاپ وتوزیع کتاب های درسی سال 1381.
    7- رستگار،طاهره - مجید ملکان ". آشنایی با یاد گیری از طریق همیاری.
    8- عباسی، محمد رضا(1379)، عناصر ساختاری روش حل مسئله، مجله رشد تکنولوژی آموزشی، شماره5.
    9- فورجیان، نادر قلی و همکاران. نظریه های یادگیری و فراشناختی در فرآیندیادگیری و یاد دهی:–– چاپ اول – تهران 1377. انتشارات تربیت
    10- قاسمی – پویا، اقبال. راهنمای علمی پژوهش در عمل:– پژوهشکده تعلم و تربیت
    11- قربانی.قربانعلی.وهمکاران.آموزش راههای یادگیری نشر دانشجو..سال 1382.
    0
    روشهای آموزش سنتی مبتنی بر این تفکر بود که یادگیری اساسا عبارت از کسب دانش و مهارتهاست و ارزشیابی عمدتا آزمونهای نوشتاری (کتبی) محدود می شد.روشهای جدید آموزش و پرورش در پرتو تازه های روانشناسی و پرورشی، که بر اصلاح و بهبود رفتار،مداومت در رشد،یادگیری متنوع و متعدد،و آگاهی تاکید می کند. در هماهنگی با این مفهوم روشهای جدید آموزش و پرورش و یادگیری،ارزشیابی نه تنها یادگیری های موضوع های درسی را مورد توجه می دهد،بلکه بر ارزشیابی نگرشها،علاقه ها، عادات کاری، رشد جسمانی،سازگاری فردی – اجتماعی نیز تاکید می کند.هم چنین،با توجه به اینکه نوع مدارس ابتدایی مورد تقاضای جامعه شامل شناسایی بهتر طبیعت یاد گیرندگان و فرایند یادگیری،و شناسایی ارتباط تنگاتنگ آموزش و پرورش با تقاضا و نیازمندیهای زندگی در جامعه امروزی، و توسعه روشهای آموزش بر اساس هدفهای کلی است و هدفهای کلی مدارس ابتدایی،در هزاره سوم می تواند شامل تسلط بر فرایندهای اساسی تربیت شهروندان جهانی،شکوفایی توانایی های بالقوه خلاقیت کودکان،پرورش جسم و بهداشت روانی است،معلمان و مدیران دوره ابتدایی که به طور مناسبی برای مشارکت در توسعه این برنامه مدارس ابتدایی تربیت شده باشند به درک کامل اصول روشهای ارزشیابی از پیشرفت دانش آموزان نیاز دارند.
    موارد مهم در ارزشیابی مقطع ابتدایی
    1- ارزشیابی پیشرفت دانش آموز بخش جدایی ناپذیر مسئله بهسازی برنامه درسی مدارس ابتدایی است.
    2- وظیفه ارزشیابی انتخاب یا حذف فعالیتها نیست بلکه تعیین نوع تجارب آموزشی است که نیازهای کودکان را تا مین خواهد کرد.
    3- ارزشیابی شامل گرد آوری اطلاعات شواهد جامع در باره توانایی ها، موقعیت و پایگاه کودکان و مسائل آنان با وسائل و ابزارها،با روشهای رسمی و غیر رسمی،سازمان دادن و تفسیر شواهد و اطلاعات گردآوری شده به صورت توصیفی جامع از کودک درباره زمینه و پیشینه تجربه آموزشی اوست (تعریف ارزشیابی).
    4- یک برنامه ارزشیابی مناسب از پیشرفت دانش آموز باید:
    الف) ارتباط نزدیکی با هدفهای پذیرفته شده و مصوب داشته باشد.
    ب) جامع و ناظر بر همه جنبه های آموزشی و رشد کودک باشد.
    ج) مداوم و مستمر باشد.
    د) به صورت همکاری و مشارکت معلمان، والدین،و خود کودک باشد.
    ه) نتایج ارزشیابی برای اصلاح و بهسازی مداوم و مستمر برنامه درسی مورد استفاده قرار گیرد.
    5- عوامل اصلی رشد و توسعه کودک که باید ارزشیابی شوند شامل:
    الف) توانایی های دهنی و علمی کودک
    ب) پیشرفت در حوزه های متعدد برنامه درسی
    ج) سازگاری فردی اجتماعی
    د) وضعیت و موقعیت جسمانی کودک
    و) توسعه نگرشها
    ز) توسعه مهارتهای انجام دادن کارهای مدرسه
    ح) توسعه ابراز- وجود آفرینشی
    ط) توسعه تفکر انتقادی
    ی) سرانجام پیشینه (پس زمینه) خانه و اجتماع محلی کودکان است.
    6 –گزارشهای تشخیصی واقعی به اولیای کودکان درباره پیشرفت کودک در مدرسه پایه و اساسی برای برقراری تفاهم متقابل، و رفتارهای خوب و پسندیده، همکاری بین معلمان و والدین است که امکان بهسازی محیط آموزشی و برنامه درسی کودک را فراهم می آورد.
    منابع و مآخذ
    1- تقی پور ظهیر،علی،1387،برنامه ریزی درسی برای مدارس ابتدایی در هزاره سوم،تهران:آگه
    2- صافی،احمد، 1380، آموزش و پرورش سه گانه،تهران،سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها (سمت)
    3- شعبانی،حسن،1371،مهارتهای آموزشی و پرورشی،تهران،سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)
    4- صافی،احمد،1383،سازمان و قوانین آموزش و پرورش،تهران،سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)
    5- ملکی،حسن،1380،برنامه ریزی درسی،مشهد،پیام اندیشه